Diş Beyazlatma

Diş beyazlatma, dişin yüzeyini temizleyen bir işlem değildir — diş taşı temizliğiyle karıştırılmasının nedeni budur. Beyazlatmada etken madde mine ve altındaki dentine nüfuz eder ve rengi koyulaştıran molekülleri kimyasal olarak parçalar. Bu yüzden sonucun ne olacağı, renklenmenin nereden kaynaklandığına bağlıdır. Bu sayfa yöntemleri, sınırları ve sonrasını anlatmaktadır.

Beyazlatma nasıl çalışır?

Kullanılan etken maddeler hidrojen peroksit ya da ağızda ona dönüşen karbamid peroksittir. Madde mine yüzeyinden geçerek dentine ulaşır ve orada biriken renkli molekülleri oksitleyerek daha küçük, renksiz parçalara ayırır. Diş dokusundan bir şey eksiltilmez; kesim ya da aşındırma yoktur.

İki ayrım burada önemlidir:

• Dış (ekstrinsik) renklenme. Çay, kahve, sigara ve renkli gıdaların yüzeyde biriktirdiği tabakadır. Bir bölümü zaten diş yüzeyi temizliğiyle uzaklaşır.
• İç (intrinsik) renklenme. Rengin diş dokusunun kendi yapısında olmasıdır. Beyazlatmanın asıl hedefi budur; ancak kaynağına göre yanıt değişir.

Yöntemler

Klinik (ofis) tipi beyazlatma

Hekim tarafından, muayenehane ortamında uygulanır. Kullanılan jelin yoğunluğu daha yüksektir, bu nedenle uygulama öncesi diş etleri koruyucu bir bariyerle örtülür. Süre kısadır ve değişim daha erken fark edilir. Yoğunluk yüksek olduğu için hassasiyet ihtimali de bu yöntemde daha belirgindir.

Hekim gözetiminde ev tipi beyazlatma

Kişiye özel ölçüyle hazırlanan ince plaklarla uygulanır. Jelin yoğunluğu daha düşüktür, buna karşılık kullanım süresi günlere yayılır. Kademeli ilerlediği için hassasiyet genellikle daha kolay yönetilir; ayrıca ileride ton geri koyulaştığında aynı plakla tazeleme yapılabilir. Koşulu, plağın ölçüyle hazırlanmış olmasıdır — jelin diş etine taşmasını önleyen şey bu uyumdur.

Kombine uygulama

Klinikte başlanıp evde sürdürülen yaklaşımdır. Klinik seansta belirgin bir başlangıç sağlanır, ev tipi kullanım sonucu oturtur.

Hangisinin uygun olduğu; renklenmenin türü, mevcut hassasiyet, diş eti durumu ve kişinin süreci sürdürebilme koşullarına göre belirlenir.

Beyazlatma nerede sınırlıdır?

Beklentinin baştan doğru kurulması, sonucun kendisi kadar önemlidir. Yanıtın sınırlı kalabildiği başlıca durumlar:

• Sarı–kahve tonlar ile gri tonlar aynı yanıtı vermez. Sarıya çalan renklenmelerde yanıt genellikle daha belirgindir; grimsi tonlarda değişim daha sınırlı kalabilir.
• Bazı ilaç kullanımına bağlı iç renklenmeler (gelişim döneminde kullanılan bazı antibiyotikler gibi) diş dokusunun derinine yerleşir; bu tabloda beyazlatmaya yanıt yavaş ve kısmi olabilir, uzun süreli uygulama gerekebilir.
• Mine yüzeyindeki beyaz lekeler beyazlatmayla ortadan kalkmaz. Çevredeki doku açıldıkça lekelerin görünürlüğü değişebilir; bu durumlar ayrı yöntemlerle değerlendirilir.
• Mevcut restorasyonlar renk değiştirmez. Dolgu, kompozit, lamina ve kaplamalar uygulamadan etkilenmez — bu, sıralamayı belirleyen en pratik kuraldır. Estetik uygulamaların sıralaması sayfasında ayrıntısı bulunmaktadır.

Uygulama öncesinde çürük, açıkta kalmış kök yüzeyi, diş eti sorunu ve mevcut restorasyonlar değerlendirilir; beyazlatma herkes için uygun olmayabilir.

Kanal tedavili tek dişin koyulaşması

Bir dişin komşularından belirgin biçimde koyu olması çoğu zaman farklı bir tabloyu gösterir: renk dişin dışından değil, içinden gelmektedir. Kanal tedavisi görmüş dişlerde pulpa dokusunun kaybına bağlı olarak bu koyulaşma gelişebilir.

Bu durumda dışarıdan uygulanan beyazlatma genellikle yeterli olmaz. Diş içine yerleştirilen beyazlatıcı maddeyle yapılan ayrı bir yöntem değerlendirilebilir; uygunluğu kanal dolgusunun durumu ve kalan diş dokusu incelenerek belirlenir. Yanıt alınamayan durumlarda restorasyonla çözüm gündeme gelir.

Hassasiyet: beklenen mi, sorun mu?

Uygulama sırasında ya da sonrasında soğuğa karşı kısa süreli, keskin bir duyarlılık görülebilir. Bunun nedeni etken maddenin dentin kanalcıklarından geçişidir; kalıcı bir hasar anlamına gelmez ve genellikle birkaç gün içinde geriler.

Yönetiminde kullanılan yaklaşımlar arasında uygulama aralarının açılması, seans süresinin kısaltılması ve hassasiyeti azaltmaya yönelik ürünlerin sürece eklenmesi sayılabilir. Mevcut hassasiyeti belirgin olan kişilerde bu hazırlık uygulamadan önce planlanır. Geçmeyen ya da artan bir duyarlılık değerlendirme gerektirir.

Sonrasında ne yapmalı?

Uygulamanın hemen ardından diş yüzeyi renkli maddeleri geçici olarak daha kolay tutar. Bu nedenle ilk günlerde renkli gıda ve içeceklerin sınırlandırılması önerilir:

• Kahve, siyah çay, kırmızı şarap, kola
• Domates sosu, soya sosu, kari ve benzeri koyu renkli soslar
• Vişne, böğürtlen gibi koyu meyveler ve renkli meyve suları
• Sigara — hem renklenme hem diş eti sağlığı açısından

Uzun dönemde rengin korunmasını belirleyen şey günlük alışkanlıklardır. Beyazlatma kalıcı değildir; ton zamanla geri koyulaşır ve tekrar uygulama gündeme gelebilir. Süre kişiden kişiye belirgin biçimde değişir.

Market ürünleri ve internette dolaşan yöntemler

Kömür tozu, karbonat ve benzeri aşındırıcı karışımlar yüzeydeki lekeyi mekanik olarak kazıyabilir; bu, kısa vadede diş daha beyaz görünüyormuş izlenimi yaratır. Ancak dişin kendi rengi değişmez, çünkü bu ürünlerde dokuya nüfuz eden bir etken madde yoktur.

Asıl sorun aşındırıcılıktır. Mine kendini yenileyemez; düzenli kullanımda yüzey pürüzlenir, bu da hem daha hızlı renklenmeye hem de zamanla hassasiyete zemin hazırlar. Diş eti kenarında kullanılan aşındırıcı ürünler ayrıca kök yüzeyinin açıldığı bölgelerde daha hızlı doku kaybına yol açabilir.

Ölçüsüz hazırlanan hazır beyazlatma plaklarında ise jel diş etine taşabilir ve tahrişe neden olabilir. Kişiye özel plağın işlevi tam olarak bunu önlemektir.

Süreç nasıl ilerler?

1. Muayene ve değerlendirme. Renklenmenin dış mı iç mi olduğu, çürük, diş eti durumu, açıkta kalmış kök yüzeyi ve mevcut restorasyonlar incelenir.
2. Hazırlık. Gerekiyorsa önce diş yüzeyi temizliği ve varsa çürük-diş eti tedavisi tamamlanır. Yüzey birikimi kalkmadan yapılan uygulama eşit sonuç vermez.
3. Yöntem seçimi. Klinik, ev tipi ya da kombine yaklaşımdan uygun olanı planlanır; ev tipi seçilirse ölçü alınarak kişiye özel plak hazırlanır.
4. Uygulama. Klinik tipte diş etleri koruyucu bariyerle örtülür; ev tipinde kullanım süresi ve sıklığı anlatılır.
5. Kontrol. Sonuç ve varsa hassasiyet değerlendirilir. Ön bölgede restorasyon planlanıyorsa rengin oturması beklenir, renk seçimi bu sürenin sonunda yapılır.

Beyazlatma yalnızca doğal diş dokusunda etkilidir. Bu tek cümle, hem beklentiyi hem de işlem sıralamasını belirler.

Sık sorulan sorular