Diş Sıkma Aparatı

Halk arasında "diş sıkma aparatı" denen şey, diş hekimliğinde gece plağı ya da oklüzal splint olarak adlandırılır. Dişler arasına giren sert bir yüzey oluşturarak sıkma sırasında açığa çıkan kuvvetin dişler yerine plak üzerine gelmesini ve daha geniş bir alana dağılmasını sağlar. Görünüşte basit bir parçadır; ancak nasıl hazırlandığı ve ağzı ne kadar kapladığı, işe yarayıp yaramayacağını belirler.

Sert plak ve yumuşak plak

Bruksizmde genellikle sert akrilikten hazırlanan plaklar tercih edilir. Sert yüzey, kapanış ilişkisinin plak üzerinde düzenlenebilmesine ve kuvvetin dengeli dağılmasına olanak verir. Yumuşak, kauçuk benzeri plaklar ilk takıldığında daha rahat gelebilir; buna karşılık bazı kişilerde çiğneme isteğini uyararak kas etkinliğini artırabildiği bildirilmiştir. Yumuşak plaklar daha çok sporcu ağız koruyucusu gibi darbe koruması gereken durumlarda yerini bulur. Hangi tipin uygun olduğu, aşınmanın derecesine ve kas bulgularına göre muayenede belirlenir.

Plak tüm dişleri örtmelidir

Bu, üzerinde en az durulan ama en önemli noktalardan biridir. Bir plak, bulunduğu çenedeki bütün dişleri kaplamalıdır. Yalnız ön dişleri ya da yalnız arka dişleri örten bir plak takıldığında, örtülmeyen dişler karşı çeneyle temasını sürdürür ve zamanla konum değiştirebilir. Uzun süreli kullanımda bu, kapanışta kalıcı bir bozulmaya yol açabilir. İnternette ve marketlerde satılan, sıcak suda yumuşatılıp ısırılarak şekillendirilen plakların temel riski budur: ağza tam oturmaz, kenarları diş etini tahriş edebilir ve çoğu zaman tam kaplama sağlamaz.

Nasıl hazırlanır?

Kişiye özel plak, ağızdan alınan ölçü ya da dijital tarama üzerinden hazırlanır. Kapanış ilişkisi kaydedilir, plak laboratuvarda üretilir ve ağızda denenirken temas noktaları kontrol edilerek düzenlenir. Bu son aşama önemlidir: plak ağza takıldığında dişlerin plağa dengeli biçimde oturması gerekir, tek noktada yoğunlaşan temas hem plağın çabuk aşınmasına hem de kas şikâyetinin sürmesine yol açabilir.

İlk günler ve alışma

İlk gecelerde ağızda yabancı cisim hissi, tükürük artışı ve konuşmada geçici zorlanma beklenebilir. Çoğu kişide bu şikâyetler kısa sürede azalır. Sabah çıkarıldığında dişlerde hafif bir gerginlik ya da kapanışın bir süre farklı hissedilmesi olağandır ve genellikle kısa sürede geçer. Buna karşılık plak ağrı veriyorsa, diş etini yaralıyorsa ya da sabah kapanış belirgin biçimde değişik kalıyorsa kontrol gerekir — bu, plağın düzenlenmesi gereken bir durumdur.

Bakımı

• Sabah çıkarıldığında soğuk suyla durulanır, yumuşak bir fırçayla temizlenir
• Sıcak su ve kaynatma biçimini bozabilir — kullanılmaz
• Aşındırıcı diş macunları yüzeyde çizik bırakır; çizikli yüzeyde birikim artar
• Kurulandıktan sonra havalandırmalı kutusunda saklanır
• Kontrollere getirilir; hem plak hem de dişlerdeki aşınma birlikte değerlendirilir

Ömrü ve yenilenmesi

Plak, dişleri koruduğu için kendisi aşınır — bu beklenen bir durumdur ve işe yaradığının göstergesidir. Aşınma hızı kişiden kişiye belirgin biçimde değişir; sıkma yoğunluğu yüksek olanlarda plak daha çabuk incelir. İnceldiğinde, çatladığında ya da oturması gevşediğinde yenilenmesi gündeme gelir. Düzenli kontrol, hem plağın durumunu hem de altındaki dişlerin nasıl davrandığını izlemeye yarar.

Plağın hangi durumlarda önerildiği gece plağı tedavisi sayfasında, diş sıkmanın altındaki etkenler ise diş sıkma neden olur yazısında anlatılmıştır.

Sık sorulan sorular