Protez Diş ile Takma Diş Aynı Şey mi?

Muayenede en sık karşılaşılan karışıklıklardan biri, “takma diş” ile “protez” kelimelerinin farklı şeyler sanılmasıdır. İkisi aslında aynı tedavi alanını tarif eder; fark, günlük konuşma dili ile hekimlik dilinin ayrışmasından doğar. Bu yazı, iki ifadenin karşılığını ve protez türlerinin nasıl ayrıldığını bilgilendirme amacıyla ele almaktadır.

Kısa cevap

Halk arasında takma diş denilen uygulamanın diş hekimliğindeki karşılığı protezdir. Aralarındaki tek fark kapsamdır: “takma diş” ifadesi çoğunlukla ağızdan çıkarılabilen protezleri anlatmak için kullanılırken, “protez” hem çıkarılabilen hem de ağızda sabit kalan tüm seçenekleri kapsayan üst başlıktır.

Diş hekimliğinde protez ne anlama gelir?

Protez, eksik dişlerin ve çevresindeki dokuların işlevini ve görünümünü yeniden düzenlemek amacıyla hazırlanan uygulamaların ortak adıdır. Bu alanla ilgilenen uzmanlık dalına protetik diş tedavisi (prostodonti) denir. Çiğneme ve konuşma işlevi, dişlerin dizilimi ve çene ilişkisi bu kapsamda birlikte değerlendirilir.

Protezler nasıl ayrılır?

Protezler ağızdan çıkarılabilir olup olmamasına göre iki ana başlıkta toplanır:

• Hareketli protezler — hasta tarafından takılıp çıkarılabilen protezlerdir. Tam (total) protez ve kısmi (bölümlü) protez bu başlıktadır. Günlük konuşmada “takma diş” denince genellikle bunlar kastedilir.
• Sabit protezler — ağızda kalan, hasta tarafından çıkarılamayan protezlerdir. Kron (kaplama) ve köprü uygulamaları bu gruptadır.
• İmplant üstü protezler — çene kemiğine yerleştirilen implantlardan destek alan protezlerdir; sabit ya da hareketli biçimde planlanabilir.

Türlerin ayrıntılı karşılaştırması için protez tedavileri sayfasına bakabilirsiniz.

“Damak protezi” hangisidir?

Hastaların sık kullandığı bir başka ifade de “damak”tır. Damak protezi denilen uygulama çoğunlukla total protezi tanımlar: çenede hiç diş kalmadığında uygulanan, üst çenede damak yüzeyinden de destek alan hareketli protez türüdür. Yani “damak”, ayrı bir tedavi değil, total protezin halk dilindeki karşılığıdır.

Hangi seçeneğin uygun olduğu nasıl belirlenir?

Protez türleri birbirinin alternatifi gibi görünse de her biri farklı klinik durumlar için tanımlanmıştır. Seçim; eksik diş sayısı ve konumu, kalan dişlerin durumu, çene kemiğinin hacmi ve diş eti sağlığı gibi etkenlere göre değişir. Bu nedenle uygun yaklaşım, muayene ve radyografik değerlendirme sonrasında kişiye özel olarak planlanır; sonuçlar ve alışma süreci kişiden kişiye değişiklik gösterir.

Sık sorulan sorular