Diş Sıkma Nasıl Geçer?

Bu sorunun dürüst cevabı, beklenenden farklıdır. Bruksizm çoğu kişide açılıp kapanan, yoğun dönemlerde artan bir davranıştır; "bir kez yapılıp bitirilen" bir işlemle ortadan kaldırılan bir hastalık gibi ilerlemez. Bu nedenle yaklaşımın hedefi genellikle davranışı tamamen durdurmak değil, dişleri oluşan kuvvetten korumak ve kas şikâyetlerini azaltmaktır.

Önce ne değerlendirilir?

Yaklaşım belirlenmeden önce şunlara bakılır: dişlerdeki aşınmanın derecesi ve dağılımı, aşınmanın gerçekten kuvvete mi yoksa asit temasına mı bağlı olduğu, çiğneme kaslarında hassasiyet olup olmadığı, çene ekleminde ses ya da hareket kısıtlılığı bulunup bulunmadığı, mevcut restorasyonların durumu. Ayrıca kullanılan ilaçlar, uyku düzeni ve akşam saatlerindeki kafein–nikotin alışkanlığı sorulur; bunlar şikâyeti besleyen etkenler arasında yer alabilir.

Kullanılan yaklaşımlar

Koruma. En sık başvurulan yöntem gece plağıdır. Kişiye özel hazırlanan sert plak, dişler arasına giren bir yüzey oluşturarak aşınmayı diş yerine kendi üzerine alır ve kuvveti daha geniş bir alana dağıtır. Plak sıkmayı durdurmaz; dişi korur. Ayrıntısı diş sıkma aparatı yazısındadır.

Farkındalık — yalnızca gün içi sıkmada. Uyanık bruksizmde kişi çenesini yakalayıp gevşetebildiği için bu yöntem işe yarar. Dişlerin gün boyu birbirine değmemesi gerektiğini hatırlatan basit işaretler (ekranda bir not, telefonda hatırlatıcı) kullanılır. Uykuda geçerli değildir.

Katkıda bulunan etkenlerin gözden geçirilmesi. Akşam kafein ve nikotin alımının azaltılması, uyku düzeninin ele alınması bu başlıkta yer alır. Kullanılan bir ilacın diş sıkmayı artırdığı düşünülüyorsa, bu ilacı reçete eden hekimle görüşülmesi gerekir — ilaç kendi başına bırakılmaz veya değiştirilmez.

Kas şikâyetlerine yönelik önlemler. Sert ve uzun çiğneme gerektiren gıdalardan bir süre kaçınmak, sakız alışkanlığını azaltmak, sıcak uygulama gibi genel önlemler kas yorgunluğunda rahatlama sağlayabilir. Şikâyet sürüyorsa, çene kaslarına yönelik egzersiz ve fizik tedavi yaklaşımları için yönlendirme yapılabilir.

Seçilmiş olgularda botoks. Çiğneme kaslarına uygulanan botulinum toksini, kas etkinliğinin belirgin olduğu bazı bruksizm olgularında gündeme gelebilen bir seçenektir. Kalıcı değildir, etkisi zamanla geriler ve her hastada uygun görülmez. Bu uygulama bir estetik işlem olarak değil, yalnızca bruksizme bağlı şikâyetlerin yönetiminde ele alınır. Ayrıntısı diş sıkma botoksu yazısındadır.

Aşınmış dişlerin yeniden yapılandırılması. Aşınma ilerlemiş ve dişlerin boyu kısalmışsa restorasyon gündeme gelir. Bu genellikle koruma sağlandıktan sonra planlanır; aksi hâlde yeni yapılan restorasyonlar da aynı kuvvete maruz kalır. Kapsamlı aşınma olgularında kapanış yüksekliğinin nasıl ele alınacağı ayrı bir planlama gerektirir.

Rutin olarak yapılmayanlar

Dişlerin bruksizmi geçirmek amacıyla aşındırılarak kapanışın düzeltilmesi, bugün rutin bir yaklaşım değildir. Diş dokusundan geri dönüşü olmayan bir işlem olduğu ve bruksizmle ilişkisi sanıldığı kadar güçlü bulunmadığı için, ayrı bir gerekçe olmadan tercih edilmez. Benzer şekilde, ağızdaki tüm dişlerin kaplanması tek başına bir bruksizm çözümü olarak ele alınmaz.

Gerçekçi beklenti

Şikâyetlerin yoğun dönemlerde artıp sakin dönemlerde azalması beklenebilir. Kas yorgunluğu ve baş ağrısı gibi belirtilerde rahatlama bildirilebilir; ancak sıkma davranışının kalıcı olarak ortadan kalkacağı bir sonuç taahhüt edilemez. Buna karşılık koruma sağlandığında dişlerdeki aşınmanın ilerlemesinin yavaşlaması hedeflenir — bu, uzun vadede en belirleyici kazanımdır, çünkü kaybedilen diş dokusu kendiliğinden geri gelmez.

Sık sorulan sorular